Τα σημαντικα διακυβευματα του 2018

Πολιτική ηγεσία και πολίτες οφείλουμε να ετοιμαστούμε για μια δύσκολη χρονιά

Αυτήν την περίοδο συνηθίζουμε να ανταλλάσσουμε ευχές για τη νέα χρονιά, εκφράζοντας τις επιθυμίες και προσδοκίες μας. Το ΔΣ του ΟΠΕΚ, πέρα από τις καθιερωμένες ευχές, αισθάνεται την ανάγκη να επισημάνει και τα σοβαρά ζητήματα που θα πρέπει να μας απασχολήσουν ως κοινωνία, από τη στιγμή που η νέα χρονιά θα μας επιβάλει να ασχοληθούμε με αυτά:

  1. Τα μεγάλα ερωτήματα στο Κυπριακό θα εξακολουθήσουν να τίθενται. Το ναυάγιο του Κραν Μοντανά δεν «απάλλαξε» το πολιτικό προσωπικό από την υποχρέωση σοβαρής αντιμετώπισης των βασικών παραμέτρων του προβλήματος. Η απαξίωση των σκέψεων για «plan b» και δύο κράτη – που είχαν γίνει όχι μόνο από την Τουρκία, αλλά και από εγχώριους πρωταγωνιστές – πιστοποιεί ότι ο νέος Πρόεδρος θα κληθεί σύντομα να απαντήσει στο βασικό ερώτημα αν η ελληνοκυπριακή πλευρά επιθυμεί πράγματι τη λύση. Στη μόνη εφικτή βάση, δηλαδή της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, στο πλαίσιο του κεκτημένου των συνομιλιών και του εγγράφου Γκουτέρες. Το σύνολο της πολιτικής ηγεσίας, αλλά και της ελληνοκυπριακής κοινωνίας, θα πρέπει από τώρα να προετοιμαστούν για σοβαρή απάντηση στο ερώτημα. Τα περιθώρια τακτικιστικής διαχείρισης του ζητήματος είναι πλέον πολύ μικρά.

 

  1. Η κυπριακή οικονομία βρίσκεται σε φάση σταθεροποίησης μετά την κρίση, αλλά τα δομικά ελλείμματα θα αποδειχθούν κρίσιμα, ίσως και καταστροφικά κατά το 2018-19: Η περιστασιακή αύξηση των εσόδων (αύξηση τουρισμού για συγκυριακούς λόγους, πωλήσεις υπηκοοτήτων/ διαβατηρίων και οικιών σε ξένους κλπ.) συγκαλύπτει την απουσία στρατηγικού σχεδιασμού για ανάπτυξη της πραγματικής οικονομίας, με ενθάρρυνση νέων τομέων (τεχνολογία, καινοτομία, ευρύτερες υπηρεσίες) και δημιουργία του απαραίτητου θεσμικού και διοικητικού πλαισίου. Την ίδια στιγμή, οι ιδιωτικές και κρατικές δανειακές υποχρεώσεις θα κορυφωθούν, η ωρολογιακή βόμβα των κόκκινων δανείων θα είναι πιο κοντά στην έκρηξή της, υποχρεώνοντας τη νέα κυβέρνηση σε κρίσιμες αποφάσεις. Αν δεν υπάρξει άμεσος σχεδιασμός, η λογιστική αντιμετώπιση των ζητημάτων θα υποχρεώσει σε νέα επώδυνα μέτρα για την οικονομία και την κοινωνία.

 

  1. Ο κοινωνικός ιστός έχει διαρραγεί σχεδόν τελεσίδικα, με την καταστροφή της μεσαίας τάξης και τις μεγάλες κοινωνικές ανισότητες να κινδυνεύουν να μονιμοποιηθούν. Αυτό προκαλεί σημαντικές στρεβλώσεις στην πραγματική διοίκηση (κομματοκρατία, διαφθορά και πελατειακές σχέσεις) και περαιτέρω απώλεια της εμπιστοσύνης του πολίτη προς το κράτος. Αν δεν ληφθούν άμεσα από το πολιτικό προσωπικό ευφάνταστα, τολμηρά και ριζοσπαστικά μέτρα, πριν το τέλος του 2018, η κατάσταση δεν θα παγιωθεί απλώς. Θα επιδεινωθεί, με ανεξέλεγκτες συνέπειες σε όλους τους τομείς.

 

  1. Το κοσμικό κράτος στην Κύπρο βρίσκεται σε κρίση. Η πολιτική ηγεσία, η κρατική διοίκηση και οι πολίτες δεν έχουν κατακτήσει τα βήματα εκκοσμίκευσης που είναι απαραίτητα για τη συμπόρευση με τις αρχές ενός κράτους δικαίου, στηριγμένου στις αρχές του ευρωπαϊκού ουμανισμού. Το 2017 απέδειξε ότι η προσχηματική προσαρμογή σε αρχές της Ε.Ε., χωρίς ουσιαστική κατοχύρωση της κοσμικότητας και της αρχής της μη διάκρισης μεταξύ πολιτών (στη βάση θρησκευτικών, εθνικών, ατομικών επιλογών) έχει φτάσει στα όριά της. Η πολιτεία θα αντιμετωπίσει τον κίνδυνο της κατάρρευσης πολλών λειτουργιών της αν η ένταξη στην Ε.Ε. δεν γίνει επιτέλους – 13 χρόνια μετά την τυπική ένταξη – ουσιαστική και λειτουργική. Ακόμη και σε «επιμέρους» τομείς, όπως η θρησκοληπτικά δομημένη εκπαίδευσή της. Τα υπερβολικά προνόμια της εκκλησίας μιας θρησκείας, και κυρίως η ανοχή απέναντι στα άτυπα «δικαιώματα» αυτής της εκκλησίας και του επικεφαλής της να καθορίζουν την πολιτειακή λειτουργία οδηγούν σε αδιέξοδα. Η σιωπή κομμάτων και υποψηφίων – πλην ελαχίστων εξαιρέσεων – απέναντι στην απαίτηση του επικεφαλής της ορθόδοξης εκκλησίας να καθορίζει το μέλλον της Κύπρου, την οικονομική, κοινωνική και μεταναστευτική της πολιτική, και το εύρος των ατομικών δικαιωμάτων, φέρνουν την ελληνοκυπριακή πολιτεία σε σύγκρουση με την πορεία που έχει επιλέξει, δηλαδή τον κόσμο των ανεπτυγμένων κρατών και κοινωνιών. Το πολιτικό προσωπικό θα πρέπει άμεσα να προβληματιστεί και να αποφασίσει πώς θα απαντήσει στην κρίση που προδιαγράφεται.

 

  1. Το κράτος θα πρέπει να απαντήσει μέσα στο 2018 σε μια σειρά από ζητήματα εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής, τα οποία υπήρξαν τον τελευταίο ενάμιση χρόνο θύματα μιας παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου – με αποτέλεσμα η ουσιαστική αντιμετώπισή τους να αναβάλλεται αντί να επισπεύδεται. Αυτά αφορούν τις επιλογές συμμαχιών στον διεθνή και περιφερειακό χώρο, καθώς και τις σχέσεις με μεγάλες χώρες και τα όρια εξάρτησης από αυτές. Αφορούν επιπλέον τον σχεδιασμό της πολιτικής αναφορικά με το φυσικό αέριο (τομέας στον οποίο το 2018 θα αναδείξει τα αδιέξοδα στην προοπτική εξόρυξης υδρογονανθράκων με άλυτο το Κυπριακό), τα ζητήματα του κοινωνικού κράτους (υγεία, εκπαίδευση, ανεργία, μη προνομιούχοι), και τις σχέσεις του τριγώνου κράτος-κόμματα-πολίτες (θεσμική αντιμετώπιση του προβλήματος της διαφθοράς και των πελατειακών σχέσεων). Τυχόν παρέλευση του 2018 χωρίς ουσιαστικές πολιτικές πάνω σε αυτά τα ζητήματα, με απλή προσωρινή διαχείριση, θα συνεπάγονται τη δημιουργία πολλαπλών κρίσεων, που θα είναι αδύνατο να αντιμετωπιστούν θετικά στα επόμενα χρόνια. Κρίσεων που θα αφορούν τόσο τη διεθνή θέση της Κύπρου, όσο και την εσωτερική κατάσταση.

Από το ΔΣ του ΟΠΕΚ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s