Ανθεκτική δημοκρατία απέναντι στην παραπληροφόρηση
Εργαστήρι ΟΠΕΚ – Politis To The Point

Δημοσιογράφοι, ακαδημαϊκοί και ειδικοί ανέδειξαν την ανάγκη ενίσχυσης της κριτικής σκέψης, του fact–checking και της ευρωπαϊκής συνεργασίας απέναντι στις υβριδικές απειλές

Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με σύνθετες γεωπολιτικές προκλήσεις, πολέμους, υβριδικές απειλές και οργανωμένες επιχειρήσεις παραπληροφόρησης, η ενίσχυση της δημοκρατικής ανθεκτικότητας αναδείχθηκε ως βασική προτεραιότητα σε εργαστήρι με τίτλο «Οικοδομώντας μια Ανθεκτική Ευρωπαϊκή Δημοκρατία».

Το εργαστήρι διοργάνωσαν ο Όμιλος Προβληματισμού για τον Εκσυγχρονισμό της Κοινωνίας μας ΟΠΕΚ, σε συνεργασία με την αγγλόφωνη διαδικτυακή έκδοση Politis To The Point του Ομίλου Μέσων Ενημέρωσης «Πολίτης», την Τρίτη 23 Ιουνίου 2026 στο κτίριο της Εφημερίδας «Πολίτης» στη Λευκωσία.

Το εργαστήρι επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο η παραπληροφόρηση επηρεάζει τη δημοκρατία, την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη δημόσια συζήτηση, αλλά και γύρω από πρακτικές που μπορούν να ενισχύσουν την κοινωνική ανθεκτικότητα απέναντι σε οργανωμένες εκστρατείες επιρροής και χειραγώγησης της πληροφορίας.

Ανοίγοντας τις εργασίες της εκδήλωσης, η Πρόεδρος του ΟΠΕΚ, Θεανώ Καλαβανά, υπογράμμισε ότι η παραπληροφόρηση δεν αποτελεί απλώς πρόβλημα ενημέρωσης αλλά μια σύγχρονη πρόκληση που επηρεάζει την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ανταποκρίνεται στις διεθνείς εξελίξεις. Τόνισε ότι η Ευρώπη χρειάζεται ενημερωμένους πολίτες που να μπορούν να αναγνωρίζουν τις επιχειρήσεις χειραγώγησης, να αξιολογούν κριτικά τις πληροφορίες και να συμβάλλουν ενεργά στην προστασία των κοινών δημοκρατικών αξιών.

Την ακαδημαϊκή διάσταση παρουσίασε ο Κοσμήτορας της Σχολής Μηχανικής και Τεχνολογίας του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, Μιχάλης Σιριβιανός, ο οποίος ανέλυσε τις σύγχρονες τεχνολογικές προκλήσεις που δημιουργεί η ταχύτατη διάδοση παραπλανητικού περιεχομένου μέσω των ψηφιακών πλατφορμών και της τεχνητής νοημοσύνης, επισημαίνοντας ότι η τεχνολογία πρέπει να αξιοποιηθεί τόσο για την έγκαιρη ανίχνευση όσο και για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης.

Η Αρχισυντάκτρια του Fact-Check Cyprus, Λουκία Ταξιτάρη, παρουσίασε πραγματικά παραδείγματα οργανωμένων επιχειρήσεων ξένης χειραγώγησης της πληροφορίας (Foreign Information Manipulation and Interference – FIMI), αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο κρατικά και συνδεδεμένα δίκτυα επιχειρούν να επηρεάσουν τη δημόσια συζήτηση στην Κύπρο και την Ευρώπη μέσα από στοχευμένα αφηγήματα που αφορούν τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή και ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Στη δική του παρέμβαση, ο δημοσιογράφος του Κυπριακού Δικτύου Διερευνητικής Δημοσιογραφίας (CIReN), Κυριάκος Πιερίδης, παρουσίασε ρεπορτάζ ελέγχου και επαλήθευσης που συνέταξε το ανεξάρτητο δίκτυο γύρω από ιστορικά και άλλα αφηγήματα για τον πόλεμο στην Ουκρανία και το ρόλο της Ρωσίας, αναδεικνύοντας τη σημασία της διάκρισης μεταξύ ψευδών ειδήσεων, παραπληροφόρησης, λανθασμένης ενημέρωσης και πολιτικών αφηγημάτων.

Ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (ΙΜΜΕ), Νικόλας Καρύδης, εστίασε στις προκλήσεις που δημιουργούν οι αλγόριθμοι, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της παιδείας στα μέσα ενημέρωσης (media literacy) για ανάπτυξη δεξιοτήτων κριτικής αξιολόγησης.

Χαιρετισμό απηύθυνε ο Εκπρόσωπος Τύπου της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο, Θάνος Αθανασίου, που αναφέρθηκε ιδιαίτερα στην παραπληροφόρηση γύρω από τον πόλεμο της Ουκρανίας και την διοχέτευση ψευδών ειδήσεων για συκοφάντηση των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.

Η Γενική Γραμματέας της Ένωσης Συντακτών Κύπρου, Ελένη Κωνσταντίνου, ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο της ανεξάρτητης και υπεύθυνης δημοσιογραφίας, της επαγγελματικής δεοντολογίας και της αξιοπιστίας της ενημέρωσης ως βασικών πυλώνων προστασίας της δημοκρατίας και υπογράμμισε την αναγκαιότητα συνεχούς εκπαίδευσης των δημοσιογράφων.

Τη συζήτηση συντόνιζ που ακολούθησε, κατά την οποία δημοσιογράφοι και fact-checkers αντάλλαξαν εμπειρίες από την καθημερινή πρακτική της επαλήθευσης γεγονότων, επιβεβαιώνοντας ότι η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στην ανασκευή ψευδών ειδήσεων, αλλά απαιτεί τη δημιουργία μιας ευρύτερης κουλτούρας κριτικής σκέψης, διαφάνειας και υπεύθυνης ενημέρωσης.

Κοινό συμπέρασμα ήταν ότι η προστασία της ευρωπαϊκής δημοκρατίας αποτελεί συλλογική ευθύνη. Η συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκών θεσμών, ακαδημαϊκής κοινότητας, δημοσιογράφων, fact-checkers, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και ενεργών πολιτών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την οικοδόμηση μιας πιο ανθεκτικής Ευρώπης.

Το εργαστήριο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου «Securing a European and Democratic Future», το οποίο υλοποιείται μέσω του προγράμματος EU Presidency Project 2024–2026 (EUPP5) με την υποστήριξη του μη κερδοσκοπικού οργανισμού CARDET. Στόχος του έργου είναι η ενίσχυση του δημόσιου διαλόγου και της συμμετοχής των πολιτών σε ζητήματα που αφορούν το μέλλον της Ευρώπης, τη δημοκρατία, την ασφάλεια και τον ρόλο της Κύπρου στη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα.